https://thuviensach.vn

Mục lục
Lời Nói Đầu.:
Quyển Thứ Nhứt - Tượng Trời
Tượng Trời (2):
Mộ Binh
Chọn Tướng:
Đạo Làm Tướng:
Đạo Làm Tướng (2):
Đạo Làm Tướng (3):
Đạo Làm Tướng (4):
Quân Lễ Và Thưởng Phạt:
Mạc Hạ:
Binh Cụ:
Hiệu Lệnh:

https://thuviensach.vn

BINH THƯ YẾU LƯỢC
Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn
www.dtv-ebook.com
Lời Nói Đầu.:
•THIÊN-TƯỢNG
•GIẢN-MỘ
•TUYỂN TƯỚNG
•MỆNH TUỚNG
•TƯỚNG-ĐẠO
•GIẢN-LUYỆN
•QUÂN-LỄ
•THUỞNG PHẠT
•MẠC-HẠ
•BINH-CỤ
•HIỆU-LỆNH

Lời nói đầu.
Việc binh là việc sống chết của nhân-dân, là việc còn mất của quốc-gia nên
bất cứ triều-đình nào, chánh-phủ nào, cũng đều phải lưu tâm đến binh-học.

https://thuviensach.vn

Bởi lẽ ấy, các võ-quan thời xưa đều phải thi võ-thuật và chịu khảo-hạch về
binh-thư.
Nhưng các binh-thư lại có rất nbiều thứ. Phần Nghệ-văn-Chí trong Hánthư có chép rằng : Nhiệm-hoành chia các binh-thư ra làm 4 loạỉ :
1.Binh Quyền Mưu,
2.Binh Hình-thế.
3.Binh Âm Dương
4.Binh Kỹ-xảo.
Nếu điểm qua các binh-thư trứ danh của Trung-quốc trong các đời thì về
đời Tam-hoàng có các sách:
Huỳnh Đế Binh Pháp
Ốc-Kỳ-Kinh của Phong-Hậu
Trong đời Chu được soạn các sách:
Thái-Công Binh-pháp của Lã-Vọng
Lục-Thao của Triều-đình Chu
Chu-Công Tư-Mã-Pháp
Tư-Mã Binh-pháp của Điền-Nhương-Tư (nuớc Tề)
Tôn-Tử Binh-pháp của triều-đình Ngô
Ngô-Tử Binh-pháp của triều-đình Ngụy
Uất-Liễu-Tử Binh-pháp của Uất-liễu (học trò của Quỉ Cốc Tử)

https://thuviensach.vn

Trong đời Hán có:
Tố-thư của Huỳnh-thạch-công
Tâm-thư của Khổng-minh
Vào đời Đường có:
Thái-Bạch Âm-Kinh của Lý Thuyên
Lý-Vệ-Công Vấn-Đối của triều-đình Đường,…
Nếu chỉ xét riêng các binh-thư còn thấy được ngày nay cũng có tới 53 nhà:
-13 nhà về Quyền Mưu
-11 nhà về Hình Thế
-16 nhà về Âm-duơng
-13 nhà về Kỹ Xảo
Xem trên thì đủ hiểu rằng binh-học sâu rộng như rừng, như biển, làm sao
các võ-quan có thể đọc hềt các binh-thư được.
Bởi thế, các đời sau có soạn những bộ binh thư tổng-hợp thường được gọi
là Võ Kinh.
Trong đời Tống có các bộ:
Võ Kinh Tổng-Yếu (40 quyển) của nhóm Tăng-Công-Lượng
Hổ Kiềm-Kinh (20 quyển) của Hứa Động
Bị-Luận (l quyển) của Hà-Khứ-Phi

https://thuviensach.vn

Mỹ-Cần-Thập-Luận (l quyền) của Tân-Khí-Tật
Võ-Kinh Thất-Thư gồm có 7 sách tuyển-định là:
1.Thái-Công Binh-pháp
2.Lục-Thao
3.Tư-Mã pháp
4.Tôn-Tử
5.Ngô-Tử
6.Uất-Liễu-Tử
7.Lý-Vệ-Công Vấn-Đối
Trong đời Minh có các bộ :
Võ-Kinh Khai-Tông (14 quyển) của Huỳnh-Hiến-Thần
Võ-Kinh Tá-Nghị (7 quyển) ;
Võ Biên (12 quyển) của Đường-Thuận-Chí
Võ-Bị Chí (240 quyển) của Mao-Nguyên-Nghi
Võ-Bị Tâm-Lược (7 quyển) của Thi-Vĩnh-Đồ, vân vân.
Các binh thư soạn ra thực là nhiều, không kể xiết! Nhưng từ đời Minh trở
về sau binh-học của Trung quốc có vẻ suy-đồi nên các binh-thư soạn ra về
sau ít được người đời nhắc nhở.
Trong dĩ-vãng, nước Việt-nam đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh. Các triều
đại lớn như Đinh, Lê, Lý, Trần, Lê, Nguyễn đều được xây-dựng và giữ-gìn

https://thuviensach.vn

bằng chiến-công nên không thể xao-lãng nghề võ. Vì chịu ảnh hưởng của
văn-minh Trung-quốc, các võ tướng Việt Nam ắt phải đọc những binh thư
của Trung-quốc điều ấy cũng hợp lẽ, vì các binh-thư ấy rất có giá-trị, không
phải riêng đối với Á-Đông, mà còn đối với thế giới nữa. Thử hỏi các binhgia Âu-tây ngày nay, ai mà không biết uy-danh của SUN TZE tức là TônTử?
Ngoài ra, các triều-đình Việt Nam cũng có san-định võ-kinh riêng để cho
các tướng sĩ học tập. Nếu chỉ kể những bộ nổi tiếng nhất thì đời Trần có bộ
Vạn-Kiếp Tông Bí-Truyền và bộ Binh-Thư Yếu-Lược của Hưng-Đạo
Vương Trần-Quốc-Tuấn, đời Nguyễn có bộ Hổ-Trướng Xu-cơ của LộcKhê Hầu Đào-Duy-Từ.
Vạn-Kiếp Tông Bí-Truyền là một binh-thư rất quí, thuộc loại âm-dương
học, không thể phổ-thông ra ngoài dân chúng, vậy ta không thể bàn-luận
điều gì. Nhân-Huệ-Vương Trần-khánh-Dư đề tựa sách ấy, viết như sau:
“Phàm dùng binh giỏi thì không cần bày trận, bày trận giỏi thì không cần
đánh, đánh giỏi thì không thua, khéo thua thì không mất.
“…Ngài Quốc công của chúng ta (tức là Vương Hưng-Đạo) xem hoạ đồ
của các nhà mà soạn thành một bộ sách, tuy chỉ chọn lấy các chỗ tinh-vi
nhưng sao lục đầy-đủ các chỗ cốt-yếu, loại bỏ các chỗ vụn vặt, rút lấy các
chỗ thực-dụng, đều lấy năm hành tương ứng chín cung thay nhau, phối-họp
cứng mềm, xoay-chuyển tuần-hoàn, lạ-lùng bất ngờ, về thần-sát thất-diêu
{trời, trăng và 5 sao kim, mộc, thủy, hỏa, thổ), hưng-thần ác-tưóng, tam cát
ngũ-hung đều chỉ bày rõ ràng…”
“Sách ấy dùng đã ba đời trăm đánh trăm thắng, cho nên đương thời có thể
làm rúng-động quân Hung-nô (Mông-cổ) ở phía bắc, làm cho nước LâmẤp ở phía tây phải khiếp uy, nên sách này được biên-chép làm của
gia~truyền không được phép tiết lộ ra ngoài.

https://thuviensach.vn

“Có lời di-chúc (của Vương Hưng-Đạo) dặn rằng : Về sau con cháu, bồithần học được bí thuật nay phải thi hành cho sáng suốt không được bày trận
ám-muội hồ đồ.
“Lại có di-văn (của Vương) dạy rằng : nếu không tuần lời dạy..thì sẽ chiêu
vời tai-ương hoạn-nạn cho tới con cháu, đó là bởi tiết lộ thiên-cơ vậy”
Xem lời dặn của Vương, ta đủ hiểu rằng Vạn-Kiếp Tông Bí-Truyền là sách
thuộc loại âm-dương-học chỉ dành riêng cho các bậc quân-su để cha truyền
con nối mả giữ nước. Thêm nữa, danh-từ Vạn-Kiếp Tông tỏ rõ ý-chí của
Vương muốn lập một tông-phái võ học tại Vạn-kiếp và Vạn-Kiếp Tông BíTruyền chính là binh-phả biệt-truyền của môn-phái.
Trái với bộ sách bí truyền nói trên, bộ Binh-thư Yếu-Lược là một võ-kinh
thông thường có thể phổ-biến trong giới tướng-sĩ. Trong bài hịch răn dạy
các tỳ-tướng, Vương há chăng nói “Các ngươi nếu chuyên tập sách này,
nghe lời dạy bảo của ta, ắl đó là duyên thầy-trò kiếp xưa; còn nếu khinh bỏ
sách này, trái lời dạy bảo của ta, ắt đó là mối cừu-thù kiếp trước!” hay sao?
Tại sao các bộ Võ-kinh của triều Tống rất được thông-dụng mà Vương lại
còn soạn ra bộ Binh-Thư Yếu-Lược?
Hoặc Vương thấy các võ-kinh của Trung-quốc không được đầy đủ nên
Vương muốn thêm vào những kinh-nghiệm của mình chăng?
Hoặc Vương muốn người Việt phải có óc tự-lập, tự chủ nên Vương tự soạn
ra một bộ binh-thư riêng biệt cho giới võ tướng Việt-nam chăng?
Dầu sao, bộ Binh-Thư Yế-Lưọc đánh dấu một giai-đoạn mới cho nền binhhọc Việt-nam bắt đầu muốn giữ một bản-sắc độc lập
Một điều đáng để ý là bổn Binh-thư Yếu-lược còn lại ngày nay có chứa
nhiều sự-kiện lịch-sử liên-quan đến hai triều Lê, Nguyễn: điều ấy chứng tỏ

https://thuviensach.vn

rằng triều Nguyễn cùng dùng sách ấy và đã thêml vào nhiều đoạn mới. Vậy
ta có thể kết-luận rằng :
•Binh-thư Yếu-Lược
là bộ võ-kinh đầu tiên của Việt Nam
được thông-dụng trong
các triều Trần, Lê, Nguyễn.
Về sau, xu-hướng tự-lập, tự-cường của nền binh-học Việt Nam càng được
nhận thấy rõ ràng trong cuốn Hổ-Trướng Xu-Cơ mà Lộc-Khê Hầu ĐàoDuy-Từ" đã tự soạn ra cho triều Nguyễn khác hẳn các binh-thư xưa, sách
này được chia ra 3 phần theo thuyết tam-tài : Thiên-tập, Địa-tập và Nhântập.
Sau đây xinh trích dẫn một đoạn trong bài tựa của Hầu Tước Lộc-Khê ở
đầu cuốn Hổ Trướng Xu-cơ:
“Người xưa có nói rằng :
- Nếu đùng chiến tranh để ngăn ngừa chiến tranh dầu phải đánh nhau, việc
ấy cũng nên làm.
- Nếu giết người để yên người, dầu phải giết người, việc ấy cũng nên làm.
“Nhưng trong việc chinh-chiến có rất nhiều phép tắc, sát phạt có nhiều
phương-sách chứng giống nhau. Có trí thì dùng trí, không trí thì dùng sức.
“Việc đánh phá các chỗ vững bền, cầm bắt tinh-binh của địch, cỡi ngựa
múa roi, bỏ công-lao ra sống vào chết, nuôi chí thịt nát xương tan, đó chẳng
qua là làm kẻ võ dũng, đâu có thể địch lại muôn người? Đó gọi là không
dùng trí thì dùng sức vậy!

https://thuviensach.vn

“Nay tôi thà đấu trí hơn là đấu sức, do đó ngẩng mặt tuân theo diệu ý của
thánh hiền đời trước, cúi xuống nhờ cậy vào tài năng khéo-léo của các bạn
lành, kiếm hết các kinh sách lạ-lùng trong thiên-hạ, tìm xem các phép-tắc
khác thường xưa nay, rửa nghiên thấm bút, cúi chép một sách đặt nhan đề
là Hổ-Trướng Xu-Cơ Trong sách ấy, bất cứ là hoả-công, thủy-chiến, trận
rắn, trận chim, chiến lược, mưu-kế, các việc cơ-mật của binh-gia không chỗ
nào mà không hoàn bị. Nếu tướng súy có cơ trí học được sách ấy thì có thể
lập được công danh đứng trên muôn người đem lại thái bình trong mới hồi
trống ! Vậy nên trân-trọng giữ-gìn sách ấy mà chớ truyền thụ cho người
ngoài vận-dụng.”
Lý-do chính đã thúc giục Hầu-tước Lộc-Khê soạn ra bộ Hổ-Trướng Xu-Cơ
là các binh-thư của Trung-quốc quá rườm-rà và khó hiểu. Ta hãy xem một
đoạn trích-dẫn từ bài tựa của ông Cao-Khuê Chiêu-Dương trong bổn chép
tay vào đời Đồng-Khánh.
“Nếu có ai hỏi tôi rằng : Phàm việc còn mất của xã-tắc, việc mừng lo của
nước của Vua đều tùy-thuộc vào một nguời tướng-suý. Cho nên làm tướng
mà học binh-pháp thì cốt phải tinh-thông chớ chẳng cần học nhiều, cần
phải mạnh-dạn mà phải gom kiêm mưu-trí nhờ đó mà khi ra khỏi cửa
thành, tướng-suý có thể nắm vững then chốt phép cầm binh, là nơi treo giữ
số-mệnh của ba quân. Nếu nghề võ chẳng được tinh-thông mà tướng-súy
lại thiếu mưu-trí thì trong khoảnh-khắc lật nguợc bàn tay, giang-son phải
chịu đổi dời, như thể chẳng đáng cẩn-thận hay sao?
“Vả lại các sánh đã soạn ra không phải là không hay nhưng lời-lẽ quá rườm
rà, rắc rối, nhiều chỗ tinh thô chẳng giống nhau, khiến cho độc-giả như
ngồi đáy giếng nhìn lên trời cao, thả một con thuyền lênh-đênh trên biển cả,
mờ-mịt không biết nguồn cội ra sao, mênh-mông chẳng dò ra manh-mối,
đành phải chịu như thế vậy!
“Cho đến triều ta, có ngài Lộc-khê có chí-khí ngang-nhiên khác thường cứ
xem ngài phò-tá Vua Thánh-tổ nhà ta. Để danh tiếng nghĩa-đũng lại ngàn

https://thuviensach.vn

năm mang lại thái-bình trong một ngày như thế trong thâm tâm của ngài
thực có chứa muôn ngàn giáp-binh vậy. Đến khi ngài trả ấn về hưu, vui
cạnh núi vườn, cứ xem cái xu-hướg ấy cũng đã biết rằng ngài đứng ngang
hàng với các bậc Y Doãn, Lữ-Vọng, Tử phòng, Khổng-minh vậy.
“Đến khi năm trời sắp hết lại sợ tâm-thuật của ngài không được truyền lại.
tài-trí thần-diệu phải bị chôn vùi nhưng may-mắn có ông Triệu-Điền lanhlợi hơn người được ngài đích-thân truyền dạy, rồi tới hai vị Bửu-Thúc, CaoLượng khám-phá các điều sở-học của ngài Lộc-Khê và của ông Triệu-Điền
mà người đời chưa từng biết, đem ra truyền dạy cho nhau, thực là của báu
của trời đất, há dễ ai mà thâu lượm hết được.
“Lại gặp bạn tôi là Hà-Hồ cũng ham-thích môn học bí truyền, nên chẳng
tiếc công-lao, rửa nghiên thấm bút, chép ra một pho chia thành ba cuộn gọi
là Hổ-Trướng Xu-Cơ, trong đó tỏ bày tất cả then máy huyền-bí của trời-đất,
gom hết tinh-hoa của vũ-trụ, nên tôi không thể nén lòng phấn-khởi, vui~mừng mà cũng viết thêm ít lời như trên đây”.
Ta xem trên thì đủ hiểu rằng, sau Binh-Thư Yếu-Lược, bộ Hổ-Trướng XuCơ là Võ Kinh mới nhất của Việt-nam vậy.
Như thế đã từ lâu, tổ-tiên của chúng ta muốn sáng-tạo một nền binh-học
độc-lập. Óc tự-lập, tự-cường ấy không phải là không chinh-đáng. Đọc lịchsử, ta thấy rằng ngoài việc bình Chiêm, sáp-nhập Chân-lạp, đánh Xiêm,
Lào để mở rộng bờ cõi, nước Việt-Nam nhỏ bé đã lập nhiều chiến-công
hiển-hách để giữ-gìn non sông:
Đời Ngô phá Hán
Đời Lý đánh Tống
Đời Trần bình Nguyên
Đời Lê đuổi Minh

https://thuviensach.vn

Đời Tây-sơn phá Thanh
Và trong khoảng 20 năm gần đây quân Việt mặc dầu ở phe-phái nào cũng
đều chứng tỏ khả năng chiến-đấu khác thường khiến cho hoàn-cầu phải mỗi
ngày chú ý đến chiến-cuộc ở Việt Nam.
Nếu những chiến-công kể trên chỉ là những thắng-lợi lẻ tẻ và tạm thời, do
sự may-mắn đem lại thì ta không nên vội tự khen. Thực ra, những chiến
thắng ẩy chỉ lầ những đoá hoa tô-điểm cho những chiến-cuộc có thể kéo dài
hàng chục năm trời.
Chính những chiến cuộc lâu dài này mới chứng tỏ sức chiến-đấu dẻo dai và
sức sống mãnh liệt của người dân Việt.
Không cần phân-biệt kết-cuộc thành hay bại, ta hãy xét các sự kiện sau đây:
- Hai Bà Trưng-Trắc, Trưng-Nhị đánh quân Hán, hạ được 65 thành-trì, tự
lập làm Vua, đánh nhau với danh-tướng Mã-Viện gần 3 năm mới chiu tửtiết.
- Bà Triệu-Thị-Chinh cầm đầu l.000 thủ-hạ đánh nhau với quân Hán trong
3 năm mới chịu tử-tiết.
- Lý-Nam-Đế rồi tiếp theo là Triệu Việt Vương đánh nhau với quân nhà
Lương trong 50 năm mới chịu thua.
- Dương-Diên-Nghệ rồi tiếp theo là Ngô-Quyền phải đánh nhau với quân
Nam-Hán trong 7 năm mới giành độc-lập
- Lý-Thường-Kiệt đánh nhau với quân Tống gần 2 năm.
- Trần-Hưng-Đạo phải đánh nhau trong 5 năm với hai đạo quân Mông-cổ
mới đuổi chúng về nước.

https://thuviensach.vn

- Lê-Thái-Tổ phải đánh nhau gần 10 năm với quân Minh mới khôi phục
giag-sơn.
- Nội-chiến Lê-Mạc 60 năm
- Nội-chiến Trịnh-Nguyễn : 45 năm
- Tây-sơn đuổi Nguyễn, Trịnh : 17 năm
- Nguyễn đuổi Tây-Sơn : 24 năm
- Chiến-cuộc Việt-Pháp-Mỹ : gần 20 năm.
Xem thế, ta thấy rằng hình như Trời bắt-buộc nước Việt phải trãi qua nhiều
cuộc chiến-tranh lâu-dài để khiến cho dân Việt có một truyền thống chiếntranh trong huyết-quản. Do đó, dân Việt có một định mệnh khác thường :
Người Việt phải là một nông dân và là một chiến sĩ.
Sau bao cuộc chiến tranh tàn-phá, dân Việt lại sinh-sôi nảy-nở, bành-trướng
thêm, lại càng làm cho thế-giới biết rõ mình hơn và sắp bước vào giai-đoạn
xây-dựng một nền văn-minh lành-mạnh truyền-bá khắp thế giới.
Với một định-mệnh khác thường như thế, dân Việt phải rút sức mạnh tự
mình, do đó phải có một nền võ-học tự-cường và một nền văn học tự chủ.
Ngày nay trong lúc nhân-dân đang tranh-đấu để giang-sơn được độc-lập và
thống-nhất, việc binh-học tỏ ra cần-thiết hơn bao giờ hết. Vậy đã đến lúc
nên nghĩ tới việc san-định một võ-kinh hợp-thời cho quân-lực Việt-nam,
thâu tóm mọi kiến-thức xưa nay. Để dọn đường cho các nhà binh-học
tương-lai, tôi nghĩ rằng việc tham-khảo các binh-thư thời trước chưa hẳn là
hoàn-toàn lỗi-thời và vô-ích.
Tôi vốn là người tân học nhưng đứng trước sách cũ của tổ tiên, chẳng dám
chê-bai và khinh thường bởi nghĩ rằng : Dầu hay dấu dỡ, đây là di-thư của

https://thuviensach.vn

tổ-tiên. Nhờ đó tổ-tiên của chúng ta đã dựng nước và giữ nước, va nhờ đó
mới có chúng ta ngày nay.
Chúng ta nên trân trọng giữ nó như của báu quốc truyền vậy.
Đối với tôi việc phiên dịch sách Binh Thư Yếu Lược này của Vương Hưngđạo chẳng những làm sống lại một thời dĩ-vãng xa-xăm, bấy giờ nhân-dân
Việt-nam bị lôi-cuốn vào một cuộc tử chiến với quân Mông-cổ, mà còn
nhắc lại cho chúng ta nhớ lại một đường lối tu-tập đã bị bỏ quên từ lâu: đó
là Thánh đạo.
Bởi thế ở đầu sách tôi có viết bài tiểu sử và đức độ của Vương đề cụ-thểhóa nền thánh-đạo của nho-học Á-đông . Về bài này, tôi không có may-mắn
tham-khảo được nhiều sách mà chỉ đọc qua-loa vài đoạn trong ba bộ sách là
bộ Đại-Việt Sử-Ký của Ngô-Sĩ-Liên, bộ Khâm Định Việt-Sử Thông Giám
Cuơng Mục và bộ Lịch-Triều Hiến-Chương Loại-Chí (phần Nhân-Vật Chí)
của Phan-Huy-Chú Nhưng về truyện của Vương, hai bộ sau không chép
chi-tiết nào khác bộ trước, thành-thử rốt cuộc tôi chỉ sử-dụng bộ thứ nhất
mà thôi. Tôi thành-thực nhận rằng đó là một khuyết-điểm lớn và xin để
dành việc thâm cứu cho các sử gia.
Để làm bài tựa cho bộ sách này, tôi có chép nguyên-văn bài hịch của
Vương và đưa ra một bản dịch tuy không hay bằng các bản dịch văn-hoa đã
biết nhưng sát nghĩa hơn để quý vị độc giả xem đối-chiếu với Hán-văn. Bộ
sách dịch này sẽ không hoàn thành được nếu không có sự trợ-lực của cựu
Thiếu-tướng Mã Nguyên-Lương ở Long Hoa đã kiểm-điểm giùm bổn Hánvăn, và Dật-Sĩ Nguyễn-Phưóc-Hải ở Long-Khánh nhuận-đính giùm bản
dịch. Vậy tôi xin ghi nơi đây lời cảm-tạ đối với hai tiên-sinh, vùa là thầy
hay vừa là bạn quý.
Tôi vốn là người tân-học không thuộc sử kinh, lại không thông binh lược,
nên việc phiên-dịch không thể tránh khỏi có nhiều sai-lầm. Vậy tôi xin
nhận lỗi trước và thành-thực mong quý vị độc giả bố-thí lời chỉ-giáo.

https://thuviensach.vn

Ấp Tây Nhì, Xã Phú Nhuận,
Quận Tân Bình, Tỉnh Gia Định,
Mười Sáu Tháng Giêng Kỷ Dậu.
LÊ XUÂN MAI
kính đề

https://thuviensach.vn

BINH THƯ YẾU LƯỢC
Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn
www.dtv-ebook.com
Quyển Thứ Nhứt - Tượng Trời
Tiết Nguyên-đán, đúng tháng giêng, ngày mồng một, giờ tý lên lầu bí mật
xem bốn phương.
Nếu thấy khi mây màu vàng thi năm ấy thóc lúa trúng mùa lớn.
Nếu thấy khí mây màu trắng thì có việc binh-biến xảy ra, nếu chỉ có một
vầng mây hiện ra một mình ở hướng nào thì ở hướng ấy có nạn đao-binh.
Nếu thìn bốn phương không thấy mây mà chỉ thấy hai màu đỏ trắng liền
nhau, thì màu đỏ tượng trưng cho máu, màu trắng tượng-trưng cho chất
kim (gươm, đao) hai màu ấy hiện ra ở hướng nào thì ở hướng ấy sẽ dấy
loạn.
Màu xanh là điềm có nạn gió bão, mầu đen là điềm có nạn mưa lụt ; nước
nào có điềm ấy thì phải phòng-bị
2. PHÉP XEM KHÍ HẬU BỐN MÙA :
NGÀY LẬP-XUÂN : Vào giờ dần, giờ mão, nếu ở hướng đông có mây
trắng hiện ra như là trời thòng binh-khí xuống, xứ nào có điềm ấy thì sẽ
sinh loạn lớn.
Nếu mây có hình-đạng như thanh kiếm treo ngược, đầu trên bằng, đầu dưới
nhọn, thì xứ ấy sẽ chết hết, đó là điềm xấu. Mây ấy ở cao thì nạn còn chậm,
mây ấy ở thấp thì nạn chết mau đến. Trong mọi trường-họp đêu phải lấy
trăm phép toán thêm vào để biết chính-xác hơn.

https://thuviensach.vn

NGÀY LẬP-HẠ : Vào giờ tý, giờ ngọ, nếu thấy ở hướng nam có mây đỏ
như là binh trời bày việc chiến-tranh, hoặc giống như chỉa dáo, có hình
dạng như khăn tay màu hồng thì ở hướng ấy có việc đao-binh xảy ra trong
năm ấy, không đợi tới năm sau.
NGÀY LẬP THU : Vào giờ thân, giờ dậu, nếu thấy ở hướng tây có mây
trắng mọc thẳng ngay lên, nếu ở tiết lập-thu thì trong năm ấy về hướng tây
có binh dấy loạn.
Nếu vào giờ ngọ mà có mây trắng chắn ngang giữa trời như là tiến binh lập
trận thì sẽ có binh dấy loạn.
NGÀY LẬP ĐÔNG : Vào giờ tý, giờ sửu, nếu ở hướng bắc có mây trắng
hình dạng như chim thì ở dưới hướng ấy trong năm tới, vào tháng tư sẽ có
việc đao-binh.
Nếu mây trắng có hình-dạng giống như Hồ-binh bày trận tiến binh thì năm
tới vào thắng bảy xứ ấy sẻ nòi loạn. Hễ nghe có loạn thì phải chuẩn-bị gấp
rút việc binh-mã
3. PHÉP XEM MÂY BAY ĐỂ ĐOÁN THỜI TRỜI.
Mây là khí núi nhân vì gặp đá mà bốc lên, nên gọi là mây. Sách Cấm-thư
nói rằng : Ngày Nguyên-đán vào giờ tốt bậc chủ-tướng nên đi lên lầu xemxét.
Bốn phương trong sáng mà chỉ có một đám mây xanh hiện ra giữa. trời thì
thiên-hạ sẽ đói kém mất mùa.
Nếu lâ mây trắng, sẽ có quốc-tang.
Nếu là mây đỏ sẽ có đổ máu, thiên-hạ đều dấy binh, các giống mọi rợ ở
hướng đông và ở hướng bắc sẽ xâm-phạm biên-giới.

https://thuviensach.vn

Nếu là mây đen, sẽ có mưa lụt.
Nếu là mây vàng đó là điềm lành.
Nếu ở bốn phương trời có gió bụi màu đỏ bay đầy núi sông thì sẽ có mưa.
4. PHÉP NGHE SẤM SÉT ĐỂ ĐOÁN THỜI TRỜI.
Sấrn là trống của trời, nổ ra thì làm cho người ta sợ-hãi tới muôn dặm.
Nếu tiếng sấm phát ra hòa nhã khác thuờng thì trong năm ấy ở hướng có
tiếng sấm sẽ được an-ổn.
Nếu sấm dội kinh-khủng thì bên chủ nên chuẩn-bị việc binh vì sẽ có giặc
gây loạn lớn.
Nếu sấm động ở hướng chấn (đông), sẽ thấy cây-cối tốt-tươi, năm lành,
nhiều sương.
Nếu sấm động ở hướng ly (nam), sẽ có đại-hạn (nắng lâu không mưa).
Nếu sấm động ở hưóng khôn (tây-nam), sẽ có tai-nạn lớn.
Nếu sấm động ở hướng đoài (tây), sắt sẽ trở nên quí-báu, nạn đao binh sẽ
xảy ra.
Nếu sấm động ở hướng càn (tây-bắc), đó là điềm xấu.
Nếu sấm động ở hướng cấn (đông-bắc), sẽ có nhiều bệnh và nạn đao-binh.
Nếu sấm động ở hướng khảm (bắc), năm ấy sẽ mưa nhiều.
Tại nơi đang hành-binh, nếu quân đang sợ-hãi thì lúc nghe sấm sẽ thua lớn;
nếu nghe sấm trước rồi mới sợ hãi sau, quân sẽ bi chấn-động và kiếm chỗ
ẩn-núp.

https://thuviensach.vn

5. PHÉP NGHE SẤM NGÀY NGUYÊN ĐÁN:
Tiếng sấm hòa-nhã thì thiên hạ an-ổn và được mùa.
Nếu ánh chớp chói mắt, sấm nổ điếc tai thì thiên-hạ sẽ rối-loạn, nên lo gấp
việc binh-bị, thấy điều ấy chẳng khá khinh-thường.
Sấm-sét là do âm-dương biến-chuyển và cảm-ứng nhau mà sinh ra.
Tướng đang hành binh, nếu sấm nổ đằng sau lưng thì binh sẽ gặp nhiều
điều tốt lợi ; nếu sấm nổ ở trước mặt thì binh sẽ gặp điều xấu lắm.
Nếu sấm nổ trước rồi mới thấy sét đánh thì tiểu nhân thịnh mà quân-tử suy
; nếu thấy sét đánh trước rồi mới nghe sấm thì quân tử thịnh mà tiểu-nhơn
suy.
Sấm thuộc âm, sét thuộc dương.
Tháng giữa xuân (tháng hai) sấm bèn phát, tháng giữa thu (tháng tám) sấm
bèn ẩn, nếu nghịch thời sẽ có việc đao binh nổi lên.
6. PHÉP XEM HƯỚNG GIÓ THỔI LÊN TRỜI HAY XUỐNG ĐẤT
Gió từ hướng khảm (bắc) – thổi lại gọi là hắc-tuyền-phong (gió suối đen) :
năm ấy không có nạn đao-binh, nhân dân bị bệnh-tật và giữa năm chết về
bệnh ôn dịch.
Gió từ hướng cấn (đông-bắc) thổi lại gọi là huỳnh-tuyền-phong (gió suối
vàng) : năm ấy không có việc binh, cọp beo xuống đòng nội làm tổn hại
nhân dân.
Gió từ hướng chấn (đông) thổi lại gọi là vọng-nữ-phong (gió gái trông
chồng) : năm ấy không có việc binh, sinh~mạng của nhân dân bị nguykhốn.

https://thuviensach.vn

Gió từ hướng đoài (tây) thổi lại gọi là kim-liên-phong (gió sen vàng) : năm
ấy không cô việc binh, gái phạm vào tâm tư của trai, dân.chúng bị chết về
bệnh ngặt.
Gió từ hướng ly (nam) thổi lại gọi là hỏa-huyết-phong (gió máu lửa) : năm
ấy nắng lâu không mưa, có nạn đao-binh.
Gió từ hướng khôn (tây-nam) thổi lại gọi là thai-bệnh-phong (gió bệnh thai
nghén) : năm ấy không có việc binh, đàn-bà nhiều người chết vì sinh-đẻ.
Gió từ hướng càn (tây bắc) thổi lại gọi là tang-phục-phong (gió tang-phục)
: năm ấy người người chét gấp, có dân nổi loạn.
Nếu hành-quân tới trận, gặp năm tuổi của tướng-súy, gió từ hướng sao
Thái-tuế thổi lại gọi là đại sát phong (gió giết nhiều) thì tai-hoạ đang đến
gấp.
7. PHÉP BÍ MẬT DẠY CÁCH XEM GIÓ TÁM HƯỚNG
* Thứ nhứt: Gió dữ sắc đỏ : Nếu trong nưởc có hiền thần bị tù-tội, thì người
ấy thình-lình thấy sắc đỏ hiện lên khắp mặt.
Bỗng dưng trời đất biến ra hồng
Hiền-sĩ bất ngờ vuớng ngục gông
Kỳ-hạn không ngoài trăm ngày tới
Nước chia hai xứ quyết tranh hùng
* Thứ hai: Gió bắc sắc vàng : nhìn không thấy người, ắt có trung-thần bị tội
chết : gió từ hướng bắc thình-lình thổi tới làm cát bụi sắc vàng tung bay là
đó vậy :
Bỗng dưng trời đất biến ra vàng,

https://thuviensach.vn

Tất có trung thần phải chết oan,
Hạn tới không ngoài ba tuần nhật,
Bốn phương yêu quái khởi làm càn.
* Thứ ba: Gió sắc đen : Hoặc ban đêm hoặc ban ngày, trời quang tạnh mà
mặt trời, mặt trăng và các sao vẫn không sáng, gió ấy bỗng thổi đến làm
cho trời đất u ám ; trong vòng 300 ngày (10 tháng) sẽ có mọi-rợ miền nam
và miền đông xâm-lấn biên giới.
Gió đen bỗng thổi giũa trời quang
Trời đất sao trăng phải tối-tăm
Trăm ngày chưa tới là kỳ-hạn
Man ải ắt khởi cuộc xâm lăng !
* Thứ tư: Gió giết giặc : (sát tặc phong) : Hoặc tại bản-dinh hoặc ở giữa
trận, gió làm cho nhành reo, cây gãy, chốc chốc lại thổi, phầng kè ngày
đêm, mỗi ngày đi được ba mươi dặm.
Giữa trận tùy thời ta hay theo
Nhành rung cây gãy, gió kêu gào
Ba quân gấp tiến theo chiều gió,
Gặp thời giao-chiến, lập công nhiều !
* Thứ năm: Gió dữ thừa lệnh quỷ-thần (thần lệnh ác-phong) : Bỗng thấy
gió ẩy uyển~chuyển thồi tới luôn cả ngày đêm.
Giữa ngày bỗng nổi gió thần-phong,

https://thuviensach.vn

Nhổ trại, cầm thương tất gặp hung,
Trước đường khòng quá muời dặm đất,
Phải phòng bên địch phục binh-hùng !
* Thứ sáu: Gió làm bại binh : (Bại binh-phong) : Hoặc mau hoặc chậm,
thồi ngược tới trước mặt ta, chốc chốc lại thổi, trận này kbó định :
Dàn binh bỗng thay gió bại binh,
Rát mặt bụi mù gió lớn kinh.
Ba quân truyền lệnh lui binh-mã
Giao-chiến thời này ắt hại mình !
* Thứ bảy: Gió nóng ác hại (ác-noãn-phong) : Gió nóng như lửa xuyên qua
người, đang yên-ồn bỗng nổi lên, về mùa đông cũng chảy mồ-hôi, trong
bụng hơi nóng trong vòng trăm ngày thiên-hạ sẽ đổ máu.
Bỗng trận cuồng-phong thổi nướng người
Nóng ran sĩ tốt đẫm mồ hôi
Trăm ngày chưa tói, phòng đánh lớn
Máu đổ xương rơi ắt loạn rồi !
* Thứ tám: Gió mưa ác hại (Thủy-ác-phong) : Gió phá-hoại tới ruột xương
người đang yên-lặng bỗng gió thổi tới vùn vụt, lạnh buốt như sương tuyết,
sĩ-tốt không mở mắt ra được Binh-mã phải giải-tán, chắc-chắn sẽ thua.
Lạnh thấu ruột xương, ấy thủy-phong,
Thuyền, cầu thủy trận cũng toi công,

https://thuviensach.vn

Ba quân truyện lệnh không nhìn rõ
Binh phục bên đường. phải khá phòng .
8. PHÉP XEM GIÓ LÀNH :
Khi có gió lành (báo điềm lành) thì ngày trong sáng, hơi gió hòa-nhã ; theo
phần ngày nào, phần tháng nào, phần giờ nào, hoặc theo phương sinh-khí
nào mà tới thì lòng người vui đẹp, nước được điều tốt lành.
Về ngày, âm đương là điều bí-yếu: các ngày giáp, bính, mậu, canh, nhâm
thuộc về hướng phần dương ; các ngày ất, binh, kỷ tân, quí thuộc về hướng
phần âm. Hướng quí là hướng dương.
9. PHÉP XEM GIÓ DỮ :
Khi có gió báo nạn dữ thổi tới, thì ngày đó nặng nề u-ám, khí trời tối-tăm,
bế-tắc, tiếng gió gào thét như là giận-dữ, cát bay lá rụng, gió theo phương
dữ mà thổi đến. Nên gấp lo việc binh-bị để giữ kỹ, thế nào cũng có giặc tới.
10. PHÉP BÍ MẬT XEM CHÍN THỨC MÂY:
* Thứ nhất: Trời có sắc xanh biển : Trời mờ-mit, hỗn-độn, xanh thẩm, thấy
mặt người cũng có màu xanh ắt là giặc tây nhung xâm-phạm biên-giới,
nước trung-ương chẳng được yên-ổn :
Thứ nhút, trời xanh thẩm lạ-lùng
Đế Vương lên điện hỏi Chu-Công,
Hiện ra điềm ấy chừngh nủa tháng,
Biên-cương ắt phạm giặc Tây-Nhung.

https://thuviensach.vn

* Thứ nhì: Trời có sắc hồng : Điềm này chủ về việc đại-tướng, hiền-than bị
tù hãm, đang yên-ổn mà bỗng đựng sinh ra như vậy Khi sắc hồng ấy hiện ra
thì trung-thần bi chết oan.
Tự-nhiên trời đất biến ra hồng,
Hiền-sĩ không ngờ vướng ngục gông,
Ví bằng chẳng có cuồng-phong khởi
Trăm ngày hai nước cũng giao-phong
* Thứ ba: Trời có sắc vàng : Trung-thần, mưu-sĩ bị chết oan. Nếu dùng chín
người để xem-xét sắc trời ấy thì mọi người đều nhận ngay là màu vàng.
Đang yên, tròi đất biến ra vàng,
Ắt có trung-thần phải chết oan,
Máu lan đầy đất trong muời tháng,
Yên, Tần, yêu-quái khởi làm càn.
* Thứ tư : Trời có sắc đen : Điềm này chủ về việc trong vòng ba trăm ngày
sắp tới sẽ có kẻ . âm-mưu làm loạn. Bấy giờ sắc trời u-ám.
Đang yên, trời đất biến đen sì
Ắt có kẻ nao mưu loạn chi
Một tháng mà thôi, cơn loạn lạc
Tự -nhiên dập tắt chớ hồ nghi .
* Thứ năm : Trời làm sợ hãi vô cớ (sợ hụt) : Trời phát ra tiếng nổ như sấm,
bay ra vang dội tới ngàn dặm. Tự-nhiên trời đang quang-đãng mà sinh ra

https://thuviensach.vn

như vậy.
Cây có điều hòa lặng-lẽ bao
Tiếng vang như sấm tự trời cao
Kinh-hoảng không quá ba tuần nhựt
Bốn phương cùng khởì việc binh-đao.
* Thứ sáu : Trời mở cửa : Nghe tiếng động lan ra giống như tiếng trời mở
cửa. Bậc đế-vương đăng đàn bái tướng, trong một trăm ngày lệnh chúa
hưng vượng, bèn trước hết dấy binh dẹp luạn. Nếu trong một tuần nhật, cửa
trời mở về phương Ngọc-nữ thì có tiếng nổ như sấm nhưng không phải
sấm.
Một tuần vang dội tiếng nghiêm thanh,
Ngọc-nữ phương trời cửa mở nhanh
Tiếng vọng xuống trần nghe ngỡ sấm.
Trăm ngày chưa tới ắt ra binh,
Bỗng dưng phá giặc ngoài biên-cảnh,
Hưng lệnh trời ban xuống nước mình, .
Để khiến ba quân tùy tướng lệnh,
Vua bèn bái tướng mới xuất-chinh.
* Thứ bảy : Trời thòng binh khí : Khí mây thòng xuống ở chân trời, như là
dao cưa. Nên gấp tiến binh, đánh thì thắng lớn.
Mây trời hình:dạng giống cưa dao,

https://thuviensach.vn

Thòng xuống chân trời, giặc bại mau
Hướng ấy tuớng binh cùng quyết chiến,
Bốn phuơng tám sớ tất hàng đầu.
* Thứ tám : Khí trời không điều hòa : Bốn mùa đều trái thời-tiết :
Hè làm tiết đông, bắc-phiên phản,
Đông làm tiết hè, ắt chinh nam,
Thu làm tiết xuân, giặc đông dậy,
Xuân làm tiết rhu, giặc tây tràn.
* Thứ chín : Trời sinh biến ở hướng càn : Chủ về việc hiền-thần khó trách
luận để nhà Vua nghe theo. Mặt trời và mặt trăng khi sắp lặn còn cao một
trượng thì có sắc đỏ.
Nhật nguyệt máu hườm, biến sắc đây
Âm dương có biến, chủ không hay
Tư-thiên rõ việc, bàn sai quấy,
Ngoài cuộc nói vào xét chẳng sai.
11. PHÉP XEM HAI MẶT TRỜI MỌC KỀ NHAU.
Hai mặt trời cùng mọc thì thiên-hạ sẽ động binh, kẻ vô-đạo bị tiêu diệt, hai
quân đánh nhau có sức mạnh ngang nhau.
Hai mặt trời cùng mọc thì sẽ có đánh lớn, thành-trì bị phá-hoại, đồng nội
chia ra nhiều phần mà đánh nhau.

https://thuviensach.vn

Hai mặt trời mọc kề nhau ở nước nào thì nước ấy gặp loạn lớn, nạn dữ .
Chất tinh trắng của mặt trời rơi xuống đất xứ nào thì ở xứ ấy bên chủ
(quốc-vương, chánh-phủ) phải thất-bại.
Dưới mặt trời có ánh-sáng giống như chân chim thì xứ bên phe chủ bị taiương, việc binh thất-bại, quân-đội tiêu-diệt.
Trong mặt trời có vết đen thì vua tôi chống đối nhau, trăm họ gặp việc xấu.
12. PHÉP XEM CÁC LOẠI NHẬT-THỰC:
Dùng phép Hà-Đồ mà xem mặt trời.
Các trường hợp nhật thực đều do ở ngày hối (cuối tháng) và ngày sóc (đầu
tháng) mà sinh ra nhật thực ; âm dương xâm lấn nhau, đi lạc đường tới ôm
nhau, đô gọi là nhật-thực.
Nếu ở nơi có nhật-thực, có quan đại-thần âm-mưu làm hại nhà Vua, ắt là
mặt trăng đi ngược án trước mặt trời : thiên-hạ sẽ dấy loạn.
Mặt trời mới mọc hai sào rồi bỗng dưng không sáng nữa đó gọi là mặt trời
bệnh. Mặt trời sắp lặn ở phương tây, còn cao hai sào, bỗng dưng không
sáng nữa, đó gọi là mặt trời chết.Trong địa phận nước ấy, bậc vương hầu
gặp nạn lớn, các gian-thần đều nổi lên khuấy rối.
Nếu mặt trờí đỏ như máu thì tbiên-hạ sẽ có loạn lớn.
Mặt trời mới mọc mà bị ăn thì sẽ thua binh, mất thành.
Từ giờ ngọ trở về sau mà mặt trời bị ăn thì binh-gia nghỉ việc giao chiến.
Vào tháng tám mùa thu mà có nhật thực thì. có việc đao-binh xảy ra và phe
khách được thắng.

https://thuviensach.vn

Vào tháng mười hai mà có nhật-thực, điều ấy chủ về việc có binh dấy loạn.
Khi nhật-thực mà mặt trời bị ăn hết thì rợ man (phía nam) và rợ di (phía
đông) nổii loạn, nên gấp lo việc binh-bị
Nguyệt thực xảy ra vào những ngày giáp, ất, bính, đinh, mậu, kỷ thì sẽ có
việc đao-binh.
Nguyệt-thực xảy ra vào những ngày canh, tân, nhâm, quí thì không nên tính
tới việc binh.
13. BÀI THƠ MẶT TRĂNG LẠC ĐƯỜNG :
Trăng lạc giữa trời, chúa chẳng hay
Hậu-cung say đắm may nàng phi,
Ba tuần chưa tới binh liền dấy
Âm dương sai lạc khiến vong nguy.
14. PHÉP BÍ-MẬT XEM TRĂNG :
Mặt trăng mới mọc ma đi về hưởng bắc đó gọi là “ cung giương” thì có kẻ
âm-mưu vào thành khuấy rối.
Nếu mặt trăng mới mọc mà có đám mây đen chắn ngang như chữ nhất thì
trong ngày ấy có mưa.
Mặt trăng mới mọc mà có đám mây đen ở giữa có dạng như cầm thú thì:
- nếu vào ngày giáp ất sẽ có hại về hướng đông;
- nếu vào ngày bính đinh sẽ có hại về hướng nam;
- nếu vào ngày mậu kỷ sẽ có hại về nước trung-uơng;

https://thuviensach.vn

- nếu vào ngày canh tân sẽ có hại về hướng tây;
- nếu vào ngày nhâm quí sẽ có hại về hướng bắc.
Trong mặt trăng có sao lọt vào sẽ thua quân, chết tướng.
Có mây trắng như rắn rít xuyên qua mặt trăng thì sẽ có tướng chết, quân
thua.
15. PHÉP BÍ-MÂT XEM TRĂNG TRÒN KHUYẾT :
Mặt trăng giống như tròn nhưng chẳng phải tròn, g...