https://thuviensach.vn

Table of Contents
Mục lục
Giới Thiệu
Phần I: Những Chặng Đường Ở Đông Dương Từ 11-1945 Đến 12-1950 –
Chương 1: Tháng Mười 1945, Những Bước Chân Đầu Tiên Ở Đông
Dương
Chương 2: Vùng Thượng Du Và Xứ Thái
Chương 3: “Binh Đoàn Bigeard”: Tiểu Đoàn Thái Và Đám Dân Binh
Chương 4: Yên Châu Và Bản Thìn Trên Con Đường Thuộc Địa Số 41
Chương 5: Trở Về Nước Pháp
Chương 6: Ở Tiểu Đoàn Dù Số 3
Chương 7: Lại Là Xứ Bắc Kỳ, Lại Là Yên Châu
Chương 8: Sở Chỉ Huy Chiềng Đông
Chương 9: Sở Chỉ Huy Sơn La, Tiểu Đoàn Thái Số 3
Chương 10: Bị Cách Chức Khỏi Tiểu Đoàn Thái Số 3, Tôi Nhận Nhiệm Vụ
Chỉ Huy Tiểu Đoàn Cơ Động Người Đông Dương
Chương 11: Lại Trở Về Nước Pháp
Phần Ii: Thoát Khỏi Cảnh Vô Danh
Chương 1: Thành Lập Tiểu Đoàn Dù Số 6
Chương 2: Hà Nội Trong Tòa Chủng Viện Cũ Rồi Tú Lệ
Chương 3: Cuộc Rút Lui Khó Khăn Về Sông Đà
Chương 4: Trở Lại Tòa Chủng Viện, Đoàn Quân Tuyệt Vời
Chương 5: Dưới Quyền Chỉ Huy Của Ducournau
Chương 6: Cuộc Hành Quân Adolphe, Rồi Nước Lào
Chương 7: Trung Đội Số 317
Chương 8: Những Hang Động Ở Lạng Sơn
Chương 9: Đánh Chiếm Điện Biên Phủ Tháng Một, Tháng Chạp 1953
Chương 10: Cuộc Hành Quân Séno Ở Trung Lào
Chương 11: Bản Som Hong – Ghi Chép Của Trung Úy Bourgois
Chương 12: Lại Một Lần Nữa Xứ Bắc Kỳ, Cái Bi

https://thuviensach.vn

Chương 13: Trở Lại Điện Biên Phủ ( Ngày 16 Tháng Ba 1954)
Chương 14: Trận Đánh Ngày 26 Tháng Ba - Một Thắng Lợi Mang Tên
Bigeard
Chương 15: Trận Chiến Đấu Trên Năm Quả Đồi
Chương 16: Ngày 5 Tháng 4 - Huguette 6
Chương 17: Chiếm Lại Eliane 1
Chương 18: Cấp Phó Của Langlais
Chương 19: Ngày 23 Tháng Tư Huguette 1 Thất Thủ
Chương 20: Kết Thúc
Chương 21: Đối Với Allaire: " Ngừng Bắn Lúc 17 Giờ 30"
Chương 22: Bị Bắt Làm Tù Binh
Chương 23: Các Đồng Ngũ
Chương 24: Cuộc Trốn Chạy Thất Bại
Chương 25: Khu Trại Giam Vĩnh Viễn
Chương 26: Những Người Của Con Đường Thuộc Địa Số 41
Chương 27: Hà Nội Lần Cuối Cùng Rồi Sài Gòn
Chương 28: Cuối Cùng Là Nước Pháp

https://thuviensach.vn

Mục lục
Giới Thiệu
Phần I: Những Chặng Đường Ở Đông Dương Từ 11-1945 Đến 12-1950 –
Chương 1: Tháng Mười 1945, Những Bước Chân Đầu Tiên Ở Đông Dương
Chương 2: Vùng Thượng Du Và Xứ Thái
Chương 3: “Binh Đoàn Bigeard”: Tiểu Đoàn Thái Và Đám Dân Binh
Chương 4: Yên Châu Và Bản Thìn Trên Con Đường Thuộc Địa Số 41
Chương 5: Trở Về Nước Pháp
Chương 6: Ở Tiểu Đoàn Dù Số 3
Chương 7: Lại Là Xứ Bắc Kỳ, Lại Là Yên Châu
Chương 8: Sở Chỉ Huy Chiềng Đông
Chương 9: Sở Chỉ Huy Sơn La, Tiểu Đoàn Thái Số 3
Chương 10: Bị Cách Chức Khỏi Tiểu Đoàn Thái Số 3, Tôi Nhận Nhiệm Vụ Chỉ
Huy Tiểu Đoàn Cơ Động Người Đông Dương
Chương 11: Lại Trở Về Nước Pháp
Phần Ii: Thoát Khỏi Cảnh Vô Danh
Chương 1: Thành Lập Tiểu Đoàn Dù Số 6
Chương 2: Hà Nội Trong Tòa Chủng Viện Cũ Rồi Tú Lệ
Chương 3: Cuộc Rút Lui Khó Khăn Về Sông Đà
Chương 4: Trở Lại Tòa Chủng Viện, Đoàn Quân Tuyệt Vời
Chương 5: Dưới Quyền Chỉ Huy Của Ducournau
Chương 6: Cuộc Hành Quân Adolphe, Rồi Nước Lào
Chương 7: Trung Đội Số 317
Chương 8: Những Hang Động Ở Lạng Sơn
Chương 9: Đánh Chiếm Điện Biên Phủ Tháng Một, Tháng Chạp 1953
Chương 10: Cuộc Hành Quân Séno Ở Trung Lào
Chương 11: Bản Som Hong – Ghi Chép Của Trung Úy Bourgois
Chương 12: Lại Một Lần Nữa Xứ Bắc Kỳ, Cái Bi
Chương 13: Trở Lại Điện Biên Phủ ( Ngày 16 Tháng Ba 1954)
Chương 14: Trận Đánh Ngày 26 Tháng Ba - Một Thắng Lợi Mang Tên Bigeard

https://thuviensach.vn

Chương 15: Trận Chiến Đấu Trên Năm Quả Đồi
Chương 16: Ngày 5 Tháng 4 - Huguette 6
Chương 17: Chiếm Lại Eliane 1
Chương 18: Cấp Phó Của Langlais
Chương 19: Ngày 23 Tháng Tư Huguette 1 Thất Thủ
Chương 20: Kết Thúc
Chương 21: Đối Với Allaire: " Ngừng Bắn Lúc 17 Giờ 30"
Chương 22: Bị Bắt Làm Tù Binh
Chương 23: Các Đồng Ngũ
Chương 24: Cuộc Trốn Chạy Thất Bại
Chương 25: Khu Trại Giam Vĩnh Viễn
Chương 26: Những Người Của Con Đường Thuộc Địa Số 41
Chương 27: Hà Nội Lần Cuối Cùng Rồi Sài Gòn
Chương 28: Cuối Cùng Là Nước Pháp

https://thuviensach.vn

LỜI THÚ NHẬN MUỘN MẰN
Marcel Bigeard
www.dtv-ebook.com

Giới Thiệu
Marcel Bigeard giải ngũ năm 1975 với quân hàm tướng ba sao, được đề
cao là viên tướng huyền thoại và đã từng được tổng thống Pháp bổ nhiệm
làm quốc vụ khanh Bộ Quốc phòng. Trong suốt bốn mươi năm binh nghiệp
của mình, Bigeard đã ba lần sang tham chiến ở Đông Dương từ 10/45 đến
10/54. “Pour une parcelle de gloire” - Vì một mảnh của vinh quang - là
cuốn hồi ký kể từ những ngày đầu nhập ngũ (1936) cho đến ngày giải ngũ
(1975) của M. Bigeard.
“Lời thú nhận muộn mằn” là đoạn trích hai phần quan trọng trong cuốn
hồi ký này, tác giả thuật lại quãng đời trong chín năm với ba lần sang tham
chiến ở Đông Dương. Quá nửa cuốn sách, tác giả viết về thời kỳ phục vụ ở
Đông Dương lần thứ ba với cương vị chỉ huy tiểu đoàn dù số 6 (10/52 5/54). Tiểu đoàn dù số 6 dưới sự dẫn dắt của thiếu tá Bigeard, nổi tiếng về
kỷ luật nghiêm, tinh thần cao, ý thức tốt. Nhưng qua năm mươi hai ngày
(16/3 - 7/5) nhẩy dù xuống ứng cứu cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ,
từ gần một ngàn quân - sau rất nhiều lần bổ sung - tiểu đoàn 6 còn lại hai
mươi lăm người. Bigeard thú nhận đây là những ngày bi thảm nhất trong
cuộc đời binh nghiệp của mình. Đó cũng là trang sử bi thảm nhất của đạo
quân viễn chinh Pháp - là kết cục tất yếu cho những kẻ xâm lược Việt Nam.
Mặc dù ngoài ý muốn của mình, Bigeard vẫn phê phán gay gắt chủ
trương chiến lược của Navarre và Cogny. Bên cạnh đó ca ngợi tài thao lược
của đại tướng Võ Nguyên Giáp, ca ngợi ý chí, lòng quả cảm của các chiến
sĩ bộ binh ta. Lẽ tất nhiên, với danh dự và ý chí của một sĩ quan dù, M.
Bigeard có sự huênh hoang, đề cao mình và quân dù trong cuốn sách. Một
số trận đánh được Bigeard miêu tả như là chiến thắng của tiểu đoàn dù số
6, cũng như những con số thương vong của quân đội Việt Nam rõ ràng là
https://thuviensach.vn

có sự thổi phồng, phóng đại, chỉ có thể coi như những tư liệu để tham khảo,
không có cơ sở để khẳng định là chính xác.
Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 50 chiến thắng Điện Biên Phủ, Nhà xuất bản
Hà Nội trân trọng giới thiệu cuốn sách “Lời thú nhận muộn mằn”, góp
thêm một cái nhìn từ phía bên kia về chiến thắng lịch sử này với đông đảo
bạn đọc xa gần.

https://thuviensach.vn

LỜI THÚ NHẬN MUỘN MẰN
Marcel Bigeard
www.dtv-ebook.com

Phần I: Những Chặng Đường Ở Đông Dương Từ 11-1945 Đến 12-1950
– Chương 1: Tháng Mười 1945, Những Bước Chân Đầu Tiên Ở Đông
Dương
Tháng mười 1945, Sài Gòn, những bước chân đầu tiên trên giải đất Đông
Dương này. Lúc này, tôi vẫn còn chưa biết rằng sẽ còn có rất nhiều những
bước chân khác nữa, nhiều nghìn kilômét đi qua... trong suốt những năm
dài và rằng cũng như rất nhiều người khác, cái xứ sở hấp dẫn này đã để lại
dấu ấn trong tôi đến trọn đời.
Tiểu đoàn, hàng ngũ tề chỉnh không chê vào đâu được, diễu hành trên
đường phố, trước tiếng hoan hô của những cư dân người Âu. Chúng tôi tiếp
bước hành tiến cho tới tận Gia Định, nằm ở phía Bắc cách Sài Gòn vài
kilômét, ở đó chúng tôi sẽ đóng quân, hình thành điểm tựa. Hình như, quân
Việt có mặt ít nhiều ở mọi nơi, nếu như tôi hiểu đúng thì việc chúng tôi tới
đây là đúng lúc.
Các đại đội được phân bố ở nội ô cái thị trấn nhỏ bé này. Một nghìn con
người để trấn giữ cái vùng hẻo lánh này là quá đủ. Được sắp xếp ở tầng
một và tầng hai trong những căn nhà nhỏ xây gạch, tôi thấy ngạt thở khi
nằm trong chiếc màn dã chiến... Một vài tiếng súng nổ trong đêm vắng,
những chàng lính gác của chúng tôi nổi đóa.
Trạng thái ít hoạt động trên tầu thủy làm cho tôi khó ngủ. Tôi thử điểm
lại tình hình: trong khuôn khổ cứng nhắc của cái diễn đàn này, tôi cảm thấy
không thoải mái. Tôi vốn ưa thích được tự do hành động, thấy luyến tiếc
cái nhiệm vụ của tôi ở Ariège1, trường học quân sự của tôi, các phân đội
bao gồm những đồng ngũ thẳng thắn và kể cả những thú tiêu khiển của tôi.
Ở đây, có cảm tưởng như mình là một con rô-bốt. Và tại sao tôi lại có mặt ở

https://thuviensach.vn

đây nhỉ? Vì tư tưởng thích phiêu lưu ư? Không, vì lý tưởng, nhưng không
được giam hãm tôi quá nhiều trong một môi trường thiếu tính hiện thực.
Rút cục, tôi có binh lính của tôi, các sĩ quan của tôi, ngày mai trời sẽ sáng.
Buổi tập thể dục đi bộ kéo dài lúc tảng sáng. Tôi tới thăm hỏi đại úy
Pascal, một sĩ quan đẹp trai, rắn rỏi, từng bị trọng thương ở đảo Elbe2. Anh
ấy chỉ huy đại đội láng giềng và đang lau chùi khẩu tiểu liên của mình, đạn
trong hộp đã lên nòng, một loạt đạn bay vèo quanh người tôi. Pascal, mặt
tái mét còn hơn tôi, quát to: “Đồ ngốc, suýt nữa thì tớ đã hạ gục cậu rồi”.
Chuyến viễn chinh của tôi ở Đông Dương, chút nữa đã bị rút ngắn lại.
Tình thế sáng sủa ra dần dần. Chúng tôi sẽ rời khỏi Gia Định để không
bao giờ quay trở lại đó nữa. Chúng tôi rong ruổi dọc ngang xứ Nam kỳ
không có gì khó khăn, trong suốt bốn tháng trời. Quân Việt mới ở thời kỳ
khởi đầu, hoạt động theo những nhóm nhỏ, đôi khi cùng với một vài tay
súng thiện xạ những Snippery3 phần nhiều là người Nhật, những tay súng
này gây cho chúng tôi nhiều tổn thất. Nhưng, một đại đội tốt, về nguyên lí
có thể hành động độc lập.
Rồi tôi được tuyên dương một lần - tôi xin miễn cho các bạn phải đọc
văn bản đó - khẳng định các trận đánh của tôi trong bốn tháng, chặng
đường đã hành quân, các ngôi làng đã bị càn quét. Việc này thực tế chẳng
nói lên điều gì cả, đánh nhau với địa hình nhiều hơn là với địch thủ. Chỉ
cần quay lưng đi là quân Việt đã tái chiếm lại rồi.
Một vài kỷ niệm mờ nhạt vẫn còn hiện lên trong tâm trí tôi: cái dải đồng
bằng trồng cói nổi tiếng mà toàn bộ đạo quân viễn chinh, cũng như những
người Mỹ đã bình định đi, bình định lại. Nhưng ở đó quân Việt vẫn còn cứ
hiện diện thường xuyên. Vùng đất chi chít nhằng nhịt những dòng kênh
mương cuốn theo những xác chết thối rữa lúc thủy triều lên xuống, và ở đó
tôi thực hiện việc liên lạc giữa các phân đội của mình được bố trí rải rác
trong khu vực. Tôi ăn mặc cải trang giống như người dân thường, sải tay

https://thuviensach.vn

chèo trên một chiếc thuyền độc mộc bản địa, việc làm này tránh cho tôi
phải mang theo một đội hộ tống để rồi rơi vào bẫy phục kích.
Một trận đánh duy nhất trong thời kỳ này, chiều hướng bất lợi quay về
phía tôi. Đó là trận đánh chiếm một ngôi làng mang tên là chợ Đệm, được
bao bọc xung quanh bởi những kênh mương và cánh đồng lúa. Sau một
bước tiến khó khăn, chúng tôi tràn tới ngang tầm ngôi làng vào khoảng
buổi chiều. Trái ngược với những lần chạm trán trước đây, lần này quân
Việt có đông người, hầm hào công sự vững chắc. Trung đội dẫn đầu của tôi,
gặp hỏa lực ác liệt, bị cột chặt xuống mặt ruộng, chúi mũi xuống lớp bùn.
Tôi bò lên, cùng với một một khẩu đại liên 12 ly 7 kèm theo các xạ thủ,
với mục đích tăng cường thêm hỏa lực và tìm cách giải thoát cho các binh
sĩ của tôi. Cây cối rậm rạp, một trận đánh thực sự trong một đường hầm,
bùn lầy nhớp nháp, súng ống lần lượt bị kẹt hỏng, tình thế gay cấn. Không
có cách nào cho các trung đội khác của tôi tràn lên.
Những giây phút dài lê thê! Đã hai tiếng đồng hồ ở trong cái trường đấu
này. Hai tử vong, bốn bị thương cần phải tìm cách kéo về phía sau. May
sao, màn đêm buông xuống và chúng tôi rút ra từng người một. Đây là một
trong những thất bại hiếm hoi trong suốt ba nhiệm kỳ tôi có mặt ở Đông
Dương và, tuy nhiên, rồi tôi sẽ có cơ hội đối mặt với những tình huống
phức tạp khác nữa. Kể từ lúc này, tôi buộc phải cảnh giác hơn và nhìn nhận
những người lính Việt nhỏ bé này một cách nghiêm túc. Kinh nghiệm thu
thập được ở đây là từ trong máu, từ trong gian khổ.
Thời kỳ này lẽ ra ít gây ấn tượng trong tôi. Có lẽ là thời kỳ buồn tẻ nhất
trong quãng mười lăm năm chiến trận của tôi, nếu như không có chuyện
được rong ruổi trên cái xứ sở tươi đẹp là vựa lúa gạo của Đông Dương, với
những xóm làng quang đãng sạch sẽ, với những người dân cần cù lao động.
Tôi đã mơ hồ cảm thất là chúng lôi có thể phải linh hoạt hơn, hoạt động có
hiệu quả hơn, thích nghi tốt hơn với địa hình và với địch thủ.

https://thuviensach.vn

Tiểu đoàn chắc chắn là tổ chức chặt chẽ, có những sĩ quan chỉ huy tốt,
binh lính biết phục tùng, dù cho là ở nơi đâu chúng tôi cũng có bánh mì
tươi, rượu vang, rau xanh... Phải, một tiểu đoàn kinh điển nhưng không
phải là tiểu đoàn chống lại chiến tranh du kích. Có nghĩa là phải nắm được
tình hình tốt hơn, linh hoạt, trang bị gọn nhẹ, hành động như loài báo, sinh
sống dè sẻn như quân Việt.
Đầu tháng ba năm 1946, tướng Leclerc quyết định đổ bộ vào Hải Phòng,
ở Bắc Kỳ cùng với sư đoàn bộ binh thuộc địa số 9 và một lữ đoàn thiết giáp
của sư đoàn thiết giáp số 2 nổi tiếng... Cái xứ Bắc Kỳ này, ở đó có chìa
khóa để giải quyết các vấn đề và cũng có cả chừng ba mươi ngàn người
Pháp đang ở trong một tình thế bấp bênh, phó mặc số phận trong tay Việt
Minh và quân Tầu.
Vĩnh biệt xứ Nam Kỳ, tôi sẽ không trở lại chiến đấu ở đó nữa. Một đoàn
tầu thật ấn tượng bao gồm các chiến hạm và các tầu vận tải, bóng đen của
những con tầu này nổi rõ lên cả ở phía trước và phía sau cho tận tới đường
chân trời, dâng lên theo hướng bắc... Các tuần dương hạm Duquesne,
Triomphant, Tourville và tầu LEmile Bertin phất phới lá cờ của tướng
Leclerc, tầu hộ tống Savorgnan de Braffa, có mặt ở đây, hộ tống chiếc tầu
sân bay Bearn được biến thành một quân y viện dã chiến. Có nhiều tầu vận
tải và những chiếc tầu L.C.I. Trên một chiếc tầu L.C.I, binh lính và sĩ quan
của tiểu đoàn tôi chen chúc nhau như cá hộp.
Trong nhóm tầu đi tiên phong của đoàn quân lớn này, thẳng tiến trên
vùng biển Trung Hoa, làn nước phía sau đoàn tàu của chúng trở nặng làm
bập bềnh vô số những chiếc thuyền gỗ đánh cá. Bắt đầu từ ngày 2 tháng 3,
ở ngoài khơi xa tỉnh Quảng Ngãi, mặt biển động cuồn cuộn sóng dưới một
bầu trời mây trở nên vần vũ, mọi người trú ẩn dưới các khoang tầu đùa cợt,
hút thuốc, ngủ hay nôn oẹ.
Một lính thủy đánh bộ trẻ, tuổi mười chín, trên một chiếc tầu đi sau
chúng tôi, vừa mới chết vì một cơn sốt ác tính, một hình hài màu trắng đầy

https://thuviensach.vn

đặn chìm xuống và biến mất giữa những con sóng, biến mất vĩnh viễn ở cái
tuổi còn quá trẻ như vậy trong cái vùng biển xa lạ này... một nơi cách xa
những người mà anh ta yêu quý.
Chuyến đi khoảng chừng một ngàn rưởi kilômét này có vẻ rất dài. Buổi
chiều ngày 5 tháng 3, mưa phùn với màn sương mù nhỏ li ti của nó chào
đón chúng tôi trong vịnh Hạ Long, một trong số các kỳ quan của thế giới,
một bức tranh sơn thủy thơ mộng với vô số những hòn đảo đá lởm chởm
được ban tặng thêm vài mét vuông dải cát vàng óng.
Ngày 6 tháng 3, buổi sáng, tiến lên theo hàng một, đoàn tầu chui vào cửa
sông Cấm, dòng sông rộng hai trăm năm mươi mét, nước màu đỏ nhạt và
đôi bờ ẩn mình sau dải thực vật dầy đặc.
Mười lăm kilômét tầu chạy trước khi đổ bộ lên Hải Phòng, ở đó hình như
mọi việc đã được chuẩn bị sẵn. Quân Tầu của Tưởng Giới Thạch và Việt
Minh đã nhất trí với nhau, khối cư dân người Âu nôn nóng chờ đợi cái khối
hàng thịt tươi được chuyển tới từ mẫu quốc.
Chúng tôi đã nhận được lệnh sẽ điều hành thành phố ngay sau khi tới
bến. Những chiếc tông-đơ cắt tóc hoạt động, những đôi giầy được đánh
bóng loáng, trang bị, vũ khí được lau chùi tỉ mỉ. Được thư giãn, tì khuỷu
tay trên lan can đài chỉ huy, tôi đưa mắt ngắm nhìn hai bên bờ sông, nghĩ
tới những cư dân người Âu ấy, vốn đã phải chịu biết bao đau khổ với sự có
mặt của người Nhật và sau đó lại đến quân Tầu... Và rồi, có điều gì đó
không thể lý giải nổi toát ra từ cái xứ Bắc Kỳ này mà tôi không sao nói lên
được.
Tiểu đoàn trưởng của tôi, Rocaboy, người mà tôi vừa biết được tên, yêu
cầu tôi nói chuyện với anh em trong đơn vị rằng tiểu đoàn trưởng rất mong
họ sẽ diễu hành một cách xuất sắc. Rocaboy, người vùng Bretagne1, tốt
nghiệp trường Saint Cyr2 xưa kia là người chăn lạc đà, đã tham dự chiến
trận của sư đoàn bộ binh thuộc địa số 9, ngoại hình giống như Gabin3 trong

https://thuviensach.vn

những năm năm mươi. Anh ấy biết chỉ huy một cách không ồn ào, tôi đánh
giá cao anh ấy nhưng đồng thời, riêng tôi, tôi có một quan niệm khác trong
nghệ thuật dắt dẫn con người.
Tôi vừa kịp chấm dứt những suy nghĩ đúng lúc chúng tôi tiến ngang tầm
thành phố. Những loạt đạn dầy đặc của các loại vũ khí tự động và vũ khí
hạng nặng phát hoả một cách tàn nhẫn từ phía bờ bắc, đó là hỏa lực nhằm
trúng đích. Quân Tầu bắn rất trúng, một chiếc L.C.I ở phía dưới chúng tôi
chìm nghỉm, một chiếc khác bốc cháy, mọi người nhẩy vội xuống nước.
Con tầu của chúng tôi đúng thực là một cái chao. Trung úy Ciais, bác sĩ
quân y của tiểu đoàn bị trúng đạn ở bên cạnh tôi, tự anh theo dõi cái chết
của bản thân mình. Vừa tự bắt mạch cho mình, anh vừa bảo: “Còn một
tiếng đồng hồ nữa, còn nửa giờ. Trong vòng mười phút, sẽ chấm dứt”. Trẻ
tuổi và đẹp trai; giản dị, được mọi người yêu quý. Tại sao lại là anh ấy?
Cậu trợ lí trung thành của tôi, thân hình lực sĩ, bị tiện đứt làm đôi bởi một
quả đạn pháo, những cơ bắp sung sức của cậu ấy còn run rẩy trong mấy
giây nữa. Và rất nhiều thương vong khác.
Người ta phản kích. Người ta không biết ẩn nấp vào đâu được. Một sĩ
quan tham mưu ra hiệu cho tôi, chỗ tốt nhất là các gian vệ sinh. Không có
chuyện đó, tôi không có ý định kết thúc cuộc đời trong các gian nhà xí.
Leclerc ở phía sau chúng tôi, hạ lệnh cho các khẩu đại bác trên tầu
Triomphant phát hoả. Kết quả hết ý, những thùng súng đạn nổ tung, từng
loạt xác quân Tầu văng lên không trung. Chúng tôi nhận được lệnh quay
lại, một hành động khó khăn dưới làn mưa đạn. Tay thuyền trưởng trẻ tuổi,
bình tĩnh điều khiển con tầu dưới làn đạn. Hải Phòng rời xa dần.
Trên con tầu Béarn neo đậu ở vịnh Hạ Long, khoảng một trăm thương
binh được thu gom lại từ tất cả các con tầu, nét mặt bình lặng sau đợt thuốc
gây mê, chờ đợi ngày mai để rên la và đau đớn. Chúng tôi chôn cất các tử sĩ
trong khu nghĩa trang trong vịnh, cách xa nước Pháp nơi họ sinh ra mười
hai nghìn kilômét. Quân Tầu xin lỗi, đây là một chuyện hiểu lầm.

https://thuviensach.vn

Hai ngày sau, chúng tôi đổ bộ, quả là một không khí cuồng nhiệt. Những
người Pháp hoan hô chào đón chúng tôi, những giây phút khó quên. Mọi
người ưỡn ngực, có cảm tưởng như được thống trị thế giới. Các đại đội
được phân bố trong nội ô thành phố. Đại đội của tôi ở trong một nhà máy
bỏ hoang. Việc trú quân diễn ra nhanh chóng, một số tấm ván gỗ được dùng
làm giường nằm, số hành trang của chúng tôi đảm bảo phần còn lại.
Cuộc sống được tổ chức cái thành phố này, ở đó ngự trị nhu cầu được
sống, được kêu thét, được trốn chạy đối với những người đã phải chịu đau
khổ, kể cả đối với chúng tôi, được đoạn tuyệt với mọi căng thẳng kể từ sáu
tháng nay. Đó là bản Hiệp định Sơ bộ, là việc ngừng bắn. Hồ Chí Minh
thương lượng ở Paris, chiến tranh có vẻ như kết thúc.
Chúng tôi chung sống trong thành phố với những người lính Việt nhỏ
nhắn ấy. Các đội tuần tiễu trong thành phố là liên hợp: sáu lính thuỷ đánh
bộ, sáu lính Việt cùng trên một chiếc xe tải... có nghĩa là bè bạn, nhưng
nhìn nhau như những con hổ đói. Quân Tầu cũng có mặt, chiếm giữ những
chiếc lô cốt được xây dựng trên các hè phố. Thật hổ lốn! Tất nhiên, một vài
sự cố được dàn xếp bởi cấp trên, đòi hỏi chúng tôi phải biết ngoại giao và
phải làm điều bất khả thi để tránh không làm nổ tung thùng thuốc súng là
bầu không khí trong thành phố.
Tuy nhiên, chúng tôi vẫn duy trì hoạt động huấn luyện ở mức nào đó. Rất
nhiều hoạt động thể thao, hành quân, bắn súng, diễu hành trong tiếng hát.
Nhưng sĩ quan chỉ huy và binh sĩ nghĩ nhiều đến giải trí vui chơi hơn là tập
luyện. Các sĩ quan gặp nhau buổi tối ở nhà Thương Mại, trên phố Paul Bert
một khách sạn - vũ trường lớn với đám vũ nữ Việt Nam và Trung Hoa,
những tấm váy dài xẻ hai bên sườn của họ, họ rất xinh đẹp và rất hấp dẫn.
Những cô gái Pháp trẻ vốn được tôn thờ ở hải ngoại, nước da rám nắng, cơ
bắp nở nang, khỏe khoắn. Những cô con lai, sản phẩm Pháp - Việt đường
nét xinh xắn, dịu dàng, âu yếm, rất xinh đẹp. Một và cô gái của A.F.A.T1
dễ có thiện cảm, hoàn chỉnh cái đám tạp nham giống cái này.

https://thuviensach.vn

Các sĩ quan có tới tám mươi phần trăm, tùy theo sở thích và cả sự may
mắn của họ, đã tìm được chỗ đứng. Khá nhiều các trung úy sau này sẽ hứa
hôn, sẽ thành hôn với các cô gái trẻ này. Những người cưới vợ, không phải
là những người cuối cùng, mà hoàn toàn ngược lại, đóng vai trò những
người ngã xuống.
Theo phép lịch sự, để không trở thành trò cười của mọi người, phải tránh
cảnh đi ra ngoài không có đôi, cũng như những người khác, cuối cùng tôi
cũng bị đổ. Theo sở thích của tôi đó sẽ là cô bé đẹp nhất: Odette, mười chín
tuổi, tuyệt xinh, quần mầu trắng. áo mầu xanh lơ, mái tóc dài hoe vàng rủ
xuống tấm áo màu xanh lơ ấy. Tôi còn gặp lại cô mười hai năm sau trong
trận chiến ở Alger2 ở đó, cô ấy giới thiệu với tôi chồng cô ấy và chúng tôi
cùng nhau nhắc lại với một nỗi nuối tiếc về quãng ngày vui vẻ ở Bắc Kỳ.
Thực tế, tôi đã vi phạm đạo đức, đang đi tìm lại sự cân bằng của mình...
Có người đàn ông nào trong suốt cuộc đời của mình mà lại không phạm
phải một vài sai lầm? Có lẽ là sự mệt mỏi sau cuộc sống kéo dài kể từ năm
1936.... đã mười năm rồi còn gì? Một nhu cầu nào đó được âu yếm chăng?
Và rồi, thử hỏi chúng ta làm gì vậy? Chúng ta phục vụ cho cái gì?
Một bức điện báo cho tôi biết cháu Marie France ra đời. Đó chính là
chiếc ngòi nổ đã đặt tôi trở lại trục đứng của mình, hầu như vững vàng cho
tới tận thời điểm này... Bằng bản năng, tôi biết rằng để tồn tại lâu dài, chế
ngự được bản thân, tin tưởng vào vận may của mình, thì không được dối
trá.
Chú thích
1. Ariège: Một quận ở miền nam nước Pháp gần dãy núi Pyrenees.
2. Elbe: Hòn đảo của Ý, trên Địa Trung Hải, nơi vua Napoléon bị giam.
3. Snipper: Tiếng Anh có nghĩa người bắn tỉa - N.D

https://thuviensach.vn

1. Bretagne: Vùng cực Tây nước Pháp, nông nghiệp giầu có và đánh cá +
du lịch, trông ra Đại Tây Dương.
2. Saint Cyr: Trường đào tạo sĩ quan của Quân đội Pháp.
3. Gabin: một diễn viên điện ảnh nổi tiếng của Pháp - N.D
1. A.E.A.T: Viết tắt tên của tổ chức “Hội phụ nữ ủng hộ Lục quân”.
2. Alger: Thủ đô của nước Algérie, một thuộc địa cũ của Pháp - N.D

https://thuviensach.vn

LỜI THÚ NHẬN MUỘN MẰN
Marcel Bigeard
www.dtv-ebook.com

Chương 2: Vùng Thượng Du Và Xứ Thái
Vào thời kỳ này, trung tá Quilichini, một trong những người tin cậy của
tướng Leclerc, chỉ huy các đơn vị quân Pháp rút lui sang Trung Quốc sau
cuộc tấn công của quân Nhật1 và vừa mới chiếm lại được một phần của xứ
Thái ở phía tây tỉnh Sơn La. Quilichini, ba mươi tư tuổi, đã giữ cấp trung
tá, yêu cầu bộ chỉ huy đạo quân viễn chinh cung cấp cho mình những đại
úy tình nguyện, trẻ tuổi, năng động, “với một dòng máu mới”, để chỉ huy
một vài đơn vị dưới quyền của ông.
Sau một cuộc trình bày với chỉ huy Rocaboy của tôi, lá đơn đề nghị của
tôi được chuyển lên cấp trên với lời phê duyệt thuận lợi. Tôi thấy nhọc lòng
khi phải chia tay với đại đội của tôi, nơi tôi đã sống trong một năm qua.
Nhưng may là tôi để họ ở lại trong khung cảnh hòa bình ở Hải Phòng để
một mình bước vào cuộc phiêu lưu trên cái vùng thượng du xa xôi ấy, ở đó
các trận đánh nối tiếp nhau một cách thầm lặng, bất chấp có bản Hiệp định
Sơ bộ.
Những người Thái cư trú ở vùng đất này, các thủ lĩnh của họ có trong tay
mấy đại đội dân binh vũ trang, cán bộ chỉ huy một phần do chúng tôi cung
cấp. Họ không ưa những người nhỏ bé ở vùng đồng bằng và chỉ có một
mong muốn đuổi được đám người đó ra khỏi xứ sở đã nằm dưới quyền
kiểm soát của họ khoảng một nửa. Trước khi đi tới xứ Thái, được các cựu
binh đánh giá là vùng chó đẻ thượng dư, tôi nghĩ là cần thiết, trong vài
dòng ngắn ngủi, đánh giá lại với các bạn vùng đất đó trong khuôn khổ toàn
cảnh Bắc Kỳ.
Xứ Bắc Kỳ, nơi sẽ diễn ra những trận đánh ác liệt nhất của đạo quân viễn
chinh, do sự có mặt của đội quân chính quy của quân Việt dựa vào Trung

https://thuviensach.vn

Quốc, có diện tích 115.000 kilômét vuông, bằng một phần năm của nước
Pháp, dân số có mười triệu, tám phần mười số dân đó được đại diện bởi
những người Bắc Kỳ nhỏ nhắn vùng đồng bằng, nguồn nhân lực chủ yếu
của quân đội của tướng Giáp, và hai phần mười là những người vùng núi
thuộc các tộc người khác nhau (Thái, Mán, Mường, Mèo... ). Xứ Bắc Kỳ
bao gồm ba vùng chủ yếu: vùng đồng bằng, vùng trung du và vùng thượng
du.
Vùng đồng bằng Bắc Kỳ, khoảng chừng hai mươi nghìn kilômét vuông,
mà trung tâm rõ ràng là Hà Nội, nhìn từ trên máy bay và tùy theo mùa vụ,
trông như một cánh đồng ngập nước, rải rác những xóm làng nhỏ bé hoặc
một đồng cỏ mênh mông xanh mướt khi cây lúa đã mọc, để trở thành, vào
vụ thu hoạch, cánh đồng xứ Beauce2 với những cây lúa mì đã chín vàng.
Những trận đánh trong vùng đồng bằng ác liệt và tệ hại. Lực lượng của
chúng tôi chủ yếu đọ sức với những người Việt địa phương, họ nắm vững
địa hình một cách đáng khâm phục, trên địa hình đó họ giăng bẫy và rải
mìn một cách khôn khéo. Việc tiến lên trong đồng ruộng thật là nhọc nhằn,
hành động rất khó khăn, với những cuộc chạm trán chết người. Nhưng bù
lại được phục vụ tốt bởi một hệ thống đường sá quan trọng, bởi những đồn
bốt bè bạn gần như có ở mọi nơi và người ta có thể tận dụng sự yểm trợ của
pháo binh bất cứ lúc nào. Không quân với những sân bay ở gần bên cạnh có
thể can thiệp nhanh chóng. Chắc chắn, người ta có thể chết ở đồng bằng
nhưng ít cô đơn hơn ở vùng thượng du.
Tôi bỏ qua vùng trung du, cả loạt những quả đồi viền quanh vùng đồng
bằng cũng như vùng thượng du ở phía đông con sông Hồng, với những cái
tên làng sẽ nổi danh lâu dài trên báo chí, trước khi chìm vào quên lãng tiếp
sau cuộc rút lui bi thảm của các đơn vị chúng tôi đồn trú trên con đường
thuộc địa số 4: Cao Bằng, Thất Khê, Lạng Sơn...
Trong quá trình ba nhiệm kỳ sống dài ngày ở Đông Dương những nhọc
nhằn gian khổ liên tục hầu như không dứt, số phận đã né tránh cho tôi vùng

https://thuviensach.vn

đất đó để đưa tôi tới những vùng đất khác, cũng không kém phần đẫm máu.
Tôi sẽ chiến đấu một thời gian ngắn ở vùng đồng bằng. Nhưng nhất là thời
kỳ ở xứ Thái nằm ở phía tây con sông Hồng và đặc biệt là ở dọc con đường
thuộc địa số 413, nối liền vùng đồng bằng với Điện Biên Phủ và Lai Châu,
đi qua Mộc Châu, Bản Thìn, Yên Châu, Chiềng Đông đèo Cò Nòi, Nà Sản,
Sơn La, Thuận Châu, Tuần Giáo.
Bay trên xứ Thái, cái vùng đất rộng lớn này hiện ra mênh mông nhấp
nhô hỗn độn những dãy núi, vách núi dựng đứng, được che phủ gần như
hoàn toàn bởi một dải rừng cây rậm rạp, không tài nào vượt qua được,
ngoại trừ đối với các đơn vị lính dù được huấn luyện đặc biệt, trang bị gọn
nhẹ, biết tự bằng lòng với khối hành trang hạn chế đến mức tối thiểu. Đó là
một vùng đất mà thiên nhiên (địa hình, cây cối, khí hậu, tài nguyên, dân cư)
tác động một cách quyết liệt đến tính chất của các hoạt động tác chiến và
hạn chế hình thái của các hoạt động đó. Ấy vậy mà chúng tôi sẽ vượt qua
tiến đánh bất ngờ quân Việt bằng cách sử dụng những hành trình bất khả
thi.
Ngồi trên chiếc máy bay Dakota chất đầy thực phẩm đưa tôi tới Điện
Biên Phủ, khoảng cách ba trăm kilômét giúp tôi đủ thời gian để điểm lại
tình hình: trang đời Hải Phòng đã được lật giở và chuyện phải là như thế,
cái cuộc sống trong nhung lụa không thích hợp với tôi và trong cái tiểu
đoàn với khuôn khổ hạn hẹp này, tôi đã không phải là chính tôi. Nhưng khi
tới nơi này, tôi sẽ thấy được điều gì đây? Cái xứ sở Đông Dương rồi sẽ ra
sao nhỉ? Liệu chúng ta có đi tới thoả ước không? Nhẩy dù xuống nước
Pháp để giải phóng các đồng bào của tôi quả là việc dễ dàng hơn đấy... Rút
cục, mektoub? Rồi chúng ta sẽ thấy rõ.
Tôi tới nơi đây rồi. Sao mà yên tĩnh đến thế! Một dải thung lũng nhỏ hẹp
tuyệt mỹ ở nơi tận cùng thế giới, ở đó sẽ tha hồ mơ mộng: một ngôi làng
xinh đẹp với những nóc nhà sàn san sát bên cạnh dòng sông Nậm U nước
trong veo, đám cư dân niềm nở tươi cười, những phụ nữ cao to, nước da

https://thuviensach.vn

trắng ngần, thật là khỏe mạnh... Vùng đất lòng chảo này vài năm sau tôi sẽ
còn quay lại đó lần thứ hai để đánh chiếm lại ngôi làng từ tay quân Việt và
lần thứ ba sẽ giải cứu các đồng ngũ bị bao vây.
Một thượng sĩ tốt bụng và hai con ngựa bản địa nhỏ bé chờ đón tôi.
Chúng tôi phải đi tới Thuận Châu, cách đây một trăm hai mươi kilômét, ở
đó có sở chỉ huy của tiểu đoàn trưởng Mennebode, chỉ huy mấy đại đội
đang chạm trán với quân Việt. Ba chặng đường mỗi chặng bốn mươi
kilômét, lúc đi bộ, lúc cưỡi ngựa. Tôi đưa mắt ngắm nhìn cái xứ sở sao mà
khác xa với vùng đồng bằng, vừa tiến bước theo dải lụa của con đường
thuộc địa số 41, rộng bốn mét, là một con đường cấp phối, thường xuyên bị
kẹp chặt giữa một thảm thực vật dầy đặc, đôi khi là những khu rừng rộng
hoặc bị án ngữ bởi những ngọn núi cao tưởng chừng như đè bẹp lấy con
đường. Từng quãng, từng quãng, một mảng rừng thưa, một ruộng lúa, một
ngôi làng nhỏ, vài con trâu, những con lợn lông đen, bầy gia cầm, một đám
cư dân yên tĩnh. Chắc chắn đây là dấu hiệu tiềm ẩn của hạnh phúc.
Những nơi tạm nghỉ chân được đặc biệt mơ ước và đánh giá cao sau một
chặng đường bốn mươi kilômét giữa cái xứ sở yên ả này, với những dải
rừng rậm, những ngọn núi cao tới một nghìn hai trăm, một nghìn rưởi, một
nghìn tám trăm mét. Cơn mệt mỏi lành mạnh của chúng tôi biến mất sau
một lần tắm suối, một bữa ăn của người Thái, với những đôi đũa mà tôi sử
dụng một cách khéo léo, có cơm, thịt lợn hoặc thịt gà vịt được thái miếng
nhỏ, những ngọn măng tre, chút ít ớt quả và rượu cất bằng gạo. Các cư dân
tỏ ra mến khách, những ngôi nhà sàn bằng tre của họ rất sạch sẽ. Bản
Phóng, Tuần Giáo, Mường He và đây, Thuận Châu. Chuyến du hành tuyệt
vời mà bẩy năm sau, quân Việt sẽ cho chúng tôi thực hiện trong những điều
kiện khác hẳn.
Trung tá Quilichini có mặt ở Thuận Châu chờ gặp tôi. Thân hình vạm vỡ,
dáng vẻ quyết đoán, thẳng thắn, “được Leclerc chú ý”, ông nói rõ nhiệm vụ
và lực lượng của tôi: tôi phải tổ chức các đội xung kích bao gồm các binh sĩ

https://thuviensach.vn

tình nguyện và hoạt động xung quanh các đồn bốt của chúng tôi, nhằm vào
hậu phương của quân Việt. Việc đó rõ ràng, năng động và thú vị. Thiếu tá
Mennebode rầu rĩ, lầm lì, không có vẻ phấn khởi với việc xuất hiện của cái
tay đại úy trẻ tuổi, tiếp nhận nhiệm vụ trực tiếp từ trung tá. Chẳng sao.
Đám tình nguyện viên, khoảng chừng một trăm người, đến với tôi từ
khắp các đơn vị trong tiểu đoàn. Hạ sĩ quan, hạ sĩ, binh sĩ tái ngũ, tất cả đều
in đậm dấu vết sự mệt mỏi, bệnh kiết lị, bệnh sốt rét. Sặc sụa hơi men,
trang bị xộc xệch, tự tay họ vá víu lấy các trang bị bằng da, chân đi không
giầy. Ngược lại, vũ khí họ được bảo quản một cách đáng khen: cơ bẩm
súng đầy đủ dầu mỡ, được bọc kín bằng một mảnh giẻ lau. Một bầy đàn
thật là nhốn nháo....